Indicacións terapéuticas das augas mineiromedicinais

Este apartado diríxese a persoas que busquen paliar ou previr patoloxías do sistema nervioso e as súas enfermidades. Entre elas atópanse a ansiedade patolóxica e a depresión.

Ansiedade patolóxica

Existe unha ansiedade patolóxica, na que a resposta é inapropiada ante calquera estímulo e se acompaña de inseguridade. Unha vez que cesa o estímulo, visto como perigo, non cesa a ansiedade, á diferenza da ansiedade non patolóxica.

Esta ansiedade patolóxica produce no que a padece constantes alarmas, que o manteñen nun estado de tensión continua. Os síntomas mais destacados da ansiedade patolóxica son taquicardia, sudoración, tremores, sensación de afogo e de atragoamento, opresión torácica, náuseas, mareos, desmaios, medo, parestesias, calafríos e sufocacións.

Depresión

A tristeza e o abatemento son os síntomas mais coñecidos dunha depresión, pero dependerá da súa intensidade, frecuencia e duración. Cando estes sentimentos inflúen en todos os aspectos do funcionamento da persoa, estamos ante unha depresión. Pero isto é moi difícil de cuantificar, polo que é necesario un profesional para poder diagnosticar unha depresión.

Un dos cambios que produce unha depresión son os trastornos do estado de ánimo, alteracións do humor, o estado emocional da persoa, perdida de interese por case todas as actividades, perdida de apetito, fatiga, sentimentos de culpa, dificultade de concentración, alteracións funcionais como a do soño, linguaxe, trastornos dixestivos, etc...

Unha tempada nun balneario no que se someta a un tratamento especifico para conseguir relaxación e tranquilidade, tanto psicolóxica como física, vai axudar a que a persoa que sufra unha depresión poida ir superándoa máis facilmente.

Outras afeccións

As afeccións tratables máis comúns son a parálise cerebral, o síndrome de Down, o párkinson, secuelas da poliomelite, a esclerose múltiple,…

As afeccións do sistema neurolóxico nas que as terapias con augas mineiromedicinais están contraindicadas son a epilepsia, as enfermidades psiquiátricas graves que impidan a convivencia, os vertixes e as cefaleas.

Neste apartado englóbanse os tratamentos que se utilizan para tratar as enfermidades relativas ao corazón e o sistema circulatorio.

Os tratamentos para as distintas patoloxías cardiovasculares varían dependendo do tipo de aplicación. As aplicacións de augas termais máis comúns neste tipo de patoloxía son:

Augas carbogaseosas en enfermos cardíacos crónicos e compensados, arterite obliterante, enfermidades vasculares periféricas. Este tipo de auga vai aumentar a contractibilidade miocárdica e é vasodilatadora.

Augas radioactivas, que se aplican a afeccións circulatorias do sistema respiratorio e dixestivo.

Os tratamentos hidroterápicos son moi indicados en casos de insuficiencia circulatoria, xa que van producir un aumento do achegue sanguíneo e, combinados con kinesiterapia, aumentasen a mobilidade das zonas afectadas, así como os cambios de presión ao mergullarse na auga.

As aplicacións termais están moi indicadas en casos de flebite, síndromes varicosos e distrofia cutánea por éxtase venoso. Axudan na irrigación dos tecidos e diminúen a dor de pernas, reactivando a circulación e mellorando os procesos pre e post operatorios de cirurxía cardiovascular

Afeccións tratables xerais: Hemorroides, problemas de circulación, anemia, …

Contraindicacións das augas en afeccións cardiovasculares: Arritmias, anemias agudas, varices moi avanzadas, enfermidades hemáticas (cadros púrpura, hemólise,…), crises hipertensivas, accidentes cerebrovasculares, insuficiencia coronaria, angor inestable e tromboflebite.

Este apartado engloba enfermidades do aparato dixestivo ou problemas endócrinos.

As patoloxías dixestivas son unha das indicacións principais das augas termais xa que a súa inxesta vai regular devandito sistema. Non debemos esquecer que moitos dos tipos de augas son diuréticas e regulan a función nutricional, utilizándose en casos de colite, disfuncións dixestivas, obesidade, diabetes, etc...

As augas sulfuradas, indicadas para patoloxía dixestiva en xeral.

As augas bicarbonatadas, indicadas para afeccións gástricas, diarreas, estrinximento e ulceras duodenais.

As augas sulfatadas, indicadas para dispepsias gastrointestinais, enterocolite, gastrite, intoxicacións alimenticias e farmacolóxicas.

As augas radioactivas, indicadas en procesos dixestivos en xeral.

Afeccións tratables: Gastroenterite, estrinximento, hepatite, vías biliares …

Contraindicacións das augas en afeccións dixestivas: Enfermidades endócrinas agudas ou descompensación, enfermidades agudas do tracto gastrointestinal (rectorráxia, pancreatite, peritonite) e obstrución intestinal.

As patoloxías do aparello urinario refírense ás afeccións renais e das vías urinarias.

Neste caso existen moitas técnicas termais. Estes tratamentos equilibran a composición dos ouriños, e diminúen a dor, xa que teñen efecto analxésico.

As patoloxías máis comúns que se tratan con técnicas termais son a cistite, prostatite, dor renal, cálculos renais, nefropatía crónica, insuficiencia renal aguda ou crónica e obstrucións das vías urinarias.

Existen outras patoloxías urinarias que poden ser tratadas por medio de terapias termais, as cales sempre deben ser baixo indicación médica

Afeccións tratables xerais: Calcos renais, insuficiencias renais, diabete.

Contraindicacións das augas mineiromedicinais en afeccións renais e urinarias: Hipoglicemia, enfermidades agudas do ril ou das vías urinarias.

Este apartado diríxese a persoas que busquen paliar ou previr enfermidades do aparello respiratorio.

A auga é moi importante nos procesos patolóxicos das vías respiratorias. As súas características mineiromedicinais van producir unha variación nas características reolóxicas das secrecións, diminuíndo a viscosidade do moco e aumentando o movemento ciliar, provocando a expulsión das secrecións ao exterior.

Outra das indicacións das augas mineiromedicinais é o aumento das defensas do organismo e a prevención, mellorando a calidade de vida do paciente.

As augas cloruradas están indicadas como broncodilatadoras, polo que se utilizan en patoloxías inflamatorias crónicas con pouca secreción bronquial, asma, traqueíte espasmódica, rinite, polipose nasal, alerxias nasosinusais, rinofarinxite, otite, larinxite e bronquite.

As augas bicarbonatadas teñen propiedades antiálxicas, broncodilatadoras, aumentan a motilidade ciliar, polo que están indicadas en procesos como a rinite alérxica, bronquite, asma, traqueite espasmódica, rinite, polipose nasal, rinofarinxite, otite e larinxite.

As augas sulfuradas son estimulantes do sistema circulatorio e humidificadores, polo que van aumentar a expectoración de secrecións, son antisépticas, antiesclerosante, melloran o estado xeral do paciente e regulan o seu estado inmunolóxico entre outras. Están indicadas en procesos como rinites crónicas, sinusites crónicas, farinxites crónicas, amigdalites, otites, larinxites crónicas, bronquites crónicas, asma non alérxica, e pre-operatorios do sistema respiratorio.

As augas radioactivas son sedantes e antiálxicas pero tamén van desconxestionar as vías respiratorias e teñen ademais características antiinflamatorias.

Afeccións tratables xerais: Asma, bronquite, sinusite, constipado, farinxites, fibrose, enfisema pulmonar,…

Contraindicacións das augas en afeccións respiratorias: Enfermidades respiratorias agudas como insuficiencias respiratorias, enfermidades graves do tracto respiratorio e hemoptises.

Este apartado céntrase nos tratamentos específicos que contribúen ao desenvolvemento e crecemento dos rapaces e rapazas.

En moitos balnearios os menores teñen prohibido o acceso á zona de augas. Pero ese inconveniente xa está solucionado na maior parte dos balnearios de Galicia, nos que, lonxe de impedir que os nenos gocen dunhas vacacións termais, apostan pola consolidación das piscinas e clubs termais para nenos, así como programas infantís para que os nenos poidan divertirse así como lugares de lecer e recreación onde os máis pequenos poidan gozar cos seus familiares de todos os servizos do mesmo e ao mesmo tempo conseguir os beneficios de disciplinas de deporte e lecer.

Pero ademais da divertirse, moitos nenos acoden ao balneario para tratar diversas afeccións, particularmente para recibir algún tratamento indicado polo seu pediatra. Por exemplo as enfermidades respiratorias (afeccións broncopulmonares e ORL) constitúen a primeira indicación pola cal os nenos son tratados nos balnearios. Tamén é moi frecuente que acudan por enfermidades da pel , como a dermatite atópica (acné). Outras patoloxías nas que resulta beneficioso o uso da auga mineiro-medicinal nos nenos é en casos de atraso do crecemento, de apatía, falta de apetito, nerviosismo, ansiedade e ata en hiperactividade infantil. En todos estes casos os programas termais constitúen uns tratamentos complementarios dentro dunha estratexia terapéutica global. A resposta eficaz da cura termal débese por unha parte á acción benéfica da auga mineiromedicinal e ás técnicas con que é aplicada, e por outra parte a que os nenos gozan dun ambiente saudable cunha alimentación equilibrada, onde desenvolven actividades lúdicas, practican deporte e, sobre todo, comparten e gozan cos seus familiares.

Afeccións tratables: Problemas respiratorios, dermatolóxicos e de crecemento

Recomendacións: Os nenos deben ser maiores de 2 anos e irán sempre acompañados dos seus pais.

Este apartado diríxese a persoas que busquen paliar ou previr afeccións reumáticas, é dicir; calquera doenza relacionada co aparato locomotor.

Quizáis unha das doenzas que máis se relacionada co uso das augas termais é o reumatismo, que engloba a todas aquelas enfermidades que afectan ao sistema músculo-esquelético e que produce dor e rixidez en ósos, músculos e articulacións, ata chegar ao momento da cronicidade, cando a enfermidade causa deformidade e incapacidade ao paciente. As manifestacións do reumatismo son moi amplas, pois algunhas veces ataca á columna e xera molestias a nivel do pescozo, rexión lumbar e cintura, mentres que noutras oportunidades ataca articulacións periféricas, como o son os dedos, cóbados, ombreiros, xeonllos, nocellos e pés.

A este tipo de doenzas a calor húmida ofrécelle grandes beneficios porque diminúe a dor e relaxa a tensión concentrada nos músculos e as articulacións. É por iso que as augas termais pasan a ser un complemento ou terapia paralela de rehabilitación ao tratamento indicado polo reumatólogo.

As persoas que teñan estes padecimientos non deben automedicarse, pois só o médico reumatólogo pode prescribir un tratamento adecuado para controlar a doenza, e en colaboración cun fisiatra determinar o tipo e a cantidade de tratamentos alternos que melloren a calidade de vida do paciente. Neste sentido, as augas termais son unha axuda de primeira orde á hora de favorecer a flexibilidade do paciente.

Moitas son as persoas que pensan que as augas termais poden previr a aparición de enfermidades reumáticas, con todo, que por ser esta unha doenza que está implícita na codificación xenética do individuo, é inevitable que se desencadee. É máis, as augas termais non son en ningún momento unha cura milagrosa para as doenzas reumáticas, e aínda que poden axudar a mellorar a calidade de vida da persoa, definitivamente, non a curarán, moito menos se non recibe tratamento especializado profundo.

Afeccións tratables: Artrose, artrite, fibromialxia, dor crónica de costas, …

Afeccións contraindicadas: Procesos reumáticos inflamatorias en fase aguda, mal estado xeral ou enfermos terminais.

Este apartado céntrase nos nosos maiores para intentar mellorar as súas doenzas.

Como a todo paciente xeriátrico que acode ou se lle prescribe unha cura hidrotermal hai que valoralo dun modo completo: estado clínico, situación funcional e implicacións sociais. Como toda terapia, a hidrotermal, o primeiro que ten en conta é non danar ao paciente ou evitar polo en situacións especiais de risco, o cal no ancián é máis fácil dada a súa peculiar vulnerabilidade á tensión e calquera tipo de cambio.

A atención hidrotermal non ten só indicacións terapéuticas, senón cada vez máis se valoran os resultados preventivos e potenciadores da rehabilitación. Tampouco o termalismo é unha indicación social, como complemento de actividades de lecer para encher o tempo libre dos xubilados, menosprezando o papel estritamente médico-sanitario do termalismo. A cura balnearia debe ser unha prescrición médica indicada por un experto coñecedor da persoa que o necesita.

O ancián tende ao repouso, a moverse cada vez menos e os que acoden aos balnearios van coa mentalidade de facer unha cura de repouso, de forma que se non se lles mobiliza, educa e adestra desde os primeiros días, tratarán de ter un comportamento sedentario, de inactividade que non só non lles beneficiará en nada, senón que fará contraproducente a estancia, pois é posible que engorden, e ao gañar peso dificilmente mellorarán de saúde.

Os nefastos efectos do sedentarismo e a inmobilidade sobre o envellecemento osteoarticular son ben coñecidos, por iso os especialistas recomendan que a mobilidade no balneario e os seus arredores estea ben planificada, sendo indispensable. Por iso, á vez que tomar as augas ou os baños hai que procurar que non falte unha ximnasia de mobilización e mantemento adaptada a cada caso. Os músculos do envellecido non só son capaces de realizar a rehabilitación de funcións, senón tamén dun adestramento progresivo.

O paseo, o camiñar é outra forma de mobilización máis simple, sempre que sexa posible ao aire libre, en camiño acondicionado, sen riscos de caídas ou outros accidentes, co obxectivo se é preciso de mellorar a calidade da marcha.

O descanso prolongado facilita o desenvolvemento de artrose, polo que só se manterá en situacións de inflamación aguda severa e o menor tempo posible, segundo aconsellan os médicos destes centros termais. O movemento é necesario para a nutrición do cartílago e para evitar as atrofias da cápsula articular.

Sobre a dinámica destes procesos, impedíndoos ou retardándoos, e sobre as súas consecuencias está demostrado que actúan as augas mineiro medicinais combinadas con fisioterapia ou kineobalneoterapia, non só esta debe aplicarse polos seus compoñentes hidromecánicos e térmicos, senón que á vez certas augas en inxesta contribúen á rehidratación e remineralización do individuo de idade avanzada, que é moi común teña un déficit hídrico e de elementos fundamentais para o metabolismo do tecido óseo e articular.

A utilización das propiedades físico-químicas dun auga termal, combinándose os métodos de reeducación aproveitando o efecto da presión hidrostática e da calor da auga constitúe unha das formas terapéuticas prevalecentes nas indicacións máis eficaces das curas das curas hidrotermais en xeriatría.

Unha persoa mergullada neutraliza o seu peso ata un 80% se se mergulla ata o pescozo e ata un 50% se o fai ata a cadeira. A simple inmersión facilita a mobilidade articular e a función muscular. Hai numerosas investigacións que demostran experimentalmente devandito beneficio en articulacións tan importantes como os xeonllos, cadeiras vértebras dorsais, etc. A flotación contrarresta a sobrecarga muscular.

Ademais as augas tépedas, nunca demasiado quentes, son boas en pacientes xeriátricos, teñen un efecto vasodilatador mellorador da circulación periférica, xeralmente deficiente na maioría dos maiores, e máis aínda se teñen unha acusada patoloxía arteriosclerósica en extremidades inferiores.

O efecto analxésico e relaxante, doutra banda da auga quente, permiten ao ancián, que está percibindo a diminución do seu peso corporal polo efecto hidrostático citado, unha maior liberdade e amplitude de movemento, que facilita a boa realización dos exercicios baixo a dirección dun monitor.

Este apartado refírese a persoas que busquen paliar ou previr traumatismos e os seus efectos.

A terapia termal en patoloxías do aparello locomotor está indicada para procesos dexenerativos, inflamatorios, traumáticos e osteoarticulares crónicos ou agudos.

A terapia termal vai ter un efecto analxésico, descontracturante, antiinflamatorio e aumenta o trofismo. Ademais da curación, unha vez instaurada unha patoloxía, non debemos esquecer o factor de prevención que, en patoloxías do aparello locomotor en idades avanzadas, vai evitar ou retardar a instauración das doenzas.

Entre as afeccións máis comunmente tratadas con terapia termal atopamos a osteoartrose, reumatismos inflamatorios e crónicos, artropatía psoriasica, espondilite anquilosante, osteoporoses, pinga, pre e post cirurxía traumatolóxica, algodistrofia, sinovite, bursite, lesións na cartilaxe articular, lesións ligamentosas, fibrose, distintas síndromes como o do túnel carpiano, tendinite, periartrite, algunhas afeccións neurolóxicas como ciática, cruralxia e braquialxia, contracturas musculares, etc...

As contraindicacións da terapia termal en afeccións do aparello locomotor van depender das condicións xerais do paciente. En casos en que presente febre, debilidade, flebite, trombose, cardiopatía isquémica ou que sexa propenso a infartos de miocardio, arteriosclerose, problemas de insuficiencia cardio-circulatoria de grao medio-alto, pode estar contraindicada.

As augas máis utilizadas en patoloxía do aparello locomotor son as cloruradas, moi indicadas en casos de contracturas musculares. Os reumatismos son unha das patoloxías máis tratadas nos balnearios. As augas que están máis indicadas neste caso son as radioactivas, bicarbonatadas, sulfuradas e as ferruxinosas.

Afeccións tratables xerais: Fracturas, lesións da columna vertebral, escoliose,…

Este apartado refírese a persoas que busquen relaxarse, purificarse e renovar enerxías. Está centrado en tres aspectos: Estrés e tensión, ansiedade e tabaquismo.

Estrés e tensión

A tensión debilita o sistema inmunolóxico, aumenta o risco de enfermidades cardíacas, alteracións do soño, cambios no noso estado de ánimo, afecta ás nosas relacións interpersoais, xera insatisfacción e, se non se lle pon remedio, pode producir cambios severos a longo tempo como son fatígaa, depresión, colapso nervioso e esgotamento.

En moitos balnearios atopámonos con tratamentos antiestrés, que van constar de distintas técnicas. Todas elas están orientadas a producir un estado de relaxación do paciente e eliminación das sustancias tóxicas que produce o acumulo de tensión diaria.

Ansiedade

A ansiedade non só se manifesta ante un cambio xa realizado na nosa vida ou contorna. Tamén pode ser un sistema de alerta ante un posible cambio que vemos que se achega. Para prepararnos ou enfrontarnos a el, manifestamos ansiedade, e esta ansiedade desaparece cando desaparece o perigo.

Existen distintas terapias para a ansiedade que se realizan nos balnearios. Incluídos nos tratamentos antiestrés, as técnicas son as mesmas. Debemos acompañar a estas técnicas cun ambiente ao aire puro, sol e, sobre todo, tranquilidade.

Tabaquismo

A adicción á nicotina, tan adictiva como a cocaína ou o alcol, produce alteracións de animo e de conduta.

As patoloxías que produce o tabaquismo son a bronquite crónica, enfisema, infartos de miocardio, enfermidades cerebrovasculares, enfermidades pulmonares obstrutivas (E.P.O.C), cancro de pulmón, ulceras e hipertensión entre outras.

Cando se intenta deixar de fumar vanse a desencadear certos síntomas como a ansiedade, tensión, cambios de humor, irritabilidade, dificultade de concentración, hipotensión, aumento de apetito e tensión.

En moitos balnearios atopamos tratamentos antitabaco que, tras pasar un exame médico, constan de distintas técnicas orientadas á eliminación de toxinas causadas pola intoxicación do tabaco, axudando a superar a ansiedade que produce o deixar de fumar. As técnicas termais máis utilizadas son inhalacións e nebulizacións con auga mineiromedicinal, baños, chorros, envolvemento de algas, masaxe relaxante, programa de exercicios e dieta especial.

As aplicacións de augas termais en casos de afeccións xinecolóxicas son moi variadas xa que dependen do tipo de aplicación e a patoloxía a tratar. Estas aplicacións van activar e regular o sistema endocrino, activar as defensas antes posibles infeccións xinecolóxicas e regular a secreción de mucosa. Tamén está indicada en patoloxía bulbo-vaxinal e alteracións do PH, sendo en xeral antinflamatoria, analgésica e antiséptica.

As principais patoloxías que se tratan con terapia termal son: prurito vulvar e vaxinal, vaxinitis crónica, post operatorios xinecolóxicos, álxias pélvicas, síndromes menopáusicos e alteracións hormonais.

Existen outras patoloxías xinecolóxicas que poden ser tratadas por medio de terapias termais, as cales sempre deben ser administradas baixo indicación médica.

Este apartado diríxese a tódalas persoas que busquen previr e paliar afeccións dermatolóxicas.

A terapia termal está indicada en patoloxías dermatoloxías pola súa importante acción a nivel cutáneo. As distintas propiedades das augas mineiromedicinais son un factor primordial para o mantemento do equilibrio orgánico que se manifesta principalmente a nivel da pel.

As patoloxías dermatolóxicas máis comunmente tratadas con terapia termal son a psoriase, eccemas, dermatite nas súas distintas afeccións dermatolóxicas, prurito, ulceras diabéticas, acne, forunculose, urticaria... etc

As características antimicrobianas das augas mineiromedicinais fan que sexan indicadas para este tipo de patoloxías, sendo as augas sulfuradas as que máis se utilizan.

Non debemos esquecer que existen contraindicacións das terapias termais, polo que todo tratamento termal debe ser baixo indicación médica e aplicada por profesionais sanitarios.

Afeccións tratables xerais: Psoríase, dermatite, eccemas, sarabullo, herpes, acne xuvenil, desequilibrio hídrico cutáneo, eritemas solares, celulite, manchas na pel, retención de líquidos, obesidade, estrías, engurras, flaccidez, hemorroides,...

Contraindicacións das augas en afeccións dermatolóxicas: Fotosensibilidade, enfermidades agudas da pel ou brotes e reagudizazón como infeccións por herpes, feridas ou ulceracións tróficas.